Tijdens mijn vakantie op Curaçao bezoek ik Beth Haim, de Joodse begraafplaats. Op de plattegrond vond ik het een merkwaardige plaats, zo vlak naast de olieraffinaderij. Het kerkhof is volkomen verlaten. Iemand heeft wel de moeite genomen om het toegangshek open te zetten, maar misschien is het andersom. Niemand sluit hier nog een hek. Ik loop, mijn voeten behoedzaam neerzettend, tussen de graven door. De paden die er ooit lagen, zijn overwoekerd door de natuur. De graven zelf verkeren in een droevige staat. De stenen zijn geërodeerd door het klimaat en ongetwijfeld ook door de chemicaliën van de raffinaderij. Namen en jaartallen zijn niet leesbaar. De stenen zijn afgebrokkeld, afdekplaten liggen soms scheef. Velen zijn gebroken. Bosjes gras groeien overal tussen door. Gedoornde struiken doen een aanval op mijn benen. Van sommige graven resteren slechts brokstukken steen. Hier begraaft men niet meer. Van enig onderhoud lijkt geen sprake. Ik voel me treurig. Deze mensen hebben bestaan, dus hebben ze verschil gemaakt.

Mijn hart gaat uit naar deze arme doden die nu nog steeds geen rust kennen. De herrie van de fabriek is enorm. Zij hebben toch hun vrede verdiend. De grens tussen begraafplaats en industrieterrein wordt gevormd door een laag hek. De tegenstelling kon niet groter zijn. De graven kennen geen identiteit meer, waarschijnlijk zelfs geen nabestaanden. Twee keer vergeten. Ik loop langs en fluister woorden van verontschuldiging. De kindergraven, ook al anoniem, grijpen me als altijd aan. Wie gedenkt hen nog? Mijn handen glijden langs het verruwde marmer en ik prevel lieve woorden. “ Ik ben hier nu, ik denk aan jullie, rustig maar.”

Deze dodenakker ( ik houd van dat woord want het geeft de feiten zo uitgesproken weer: een akker vol doden.) is vrij uitgestrekt. Ik verken alle hoeken en besluit dan om verder te gaan.

Ik kom bij het “ Huis van de Ommegangen “ waar de mannelijke verwanten zeven keer om de kist heen liepen, een oud ritueel. Volgens het Joodse geloof mochten de vrouwen er niet bij zijn. Voor hen had men een apart huis gebouwd zodat ze deze wet een beetje konden omzeilen en ook apart konden rouwen. Ik heb deze wet nooit begrepen, maar de tussenoplossing vond ik wel ingenieus.

Ik lees het opschrift op de gevel:
“Die geboren zijn, moeten sterven. En de doden zullen herleven.”
Alleen deze zullen dat niet. De dodenakker trilt in de hitte, de schoorsteenpijpen ook.

Als ik weg ga, valt me het volgende in: Niet de begraafplaats lag verkeerd, het is de olieraffinaderij die verkeerd is geplaatst.

Ik begrijp dat er in het verleden diverse pogingen zijn gedaan om deze graven te conserveren, maar dat ook alle pogingen zijn mislukt. Wat ik echter niet begrijp is dat wij in staat zijn naar de maan te reizen met onze uiterst geavanceerde technologie, maar een kerkhof redden behoort kennelijk niet tot de mogelijkheden. Ik vind het heel belangrijk dat wij onze geschiedenis in stand houden. Vandaag kunnen wij nog leren van het verleden en dat mogen wij nooit vergeten. Deze Sefardische Joden zijn rond 1600 door de Inquisitie naar Curaçao gevlucht vanuit Portugal. Zij hebben hier hun bestaan opgebouwd, waren nuttige leden van de samenleving. Zij hebben het recht verdiend om herdacht te worden. Ik heb begrepen dat er 1 persoon is die alle namen en jaartallen net op tijd heeft gearchiveerd. Ik zou graag een oproep willen doen aan iedereen om dit kerkhof die eer te bewijzen die het overduidelijk zo nodig heeft. Het minste wat we kunnen doen, is al die namen en jaartallen weer herstellen en het onkruid verwijderen. Dan wordt het weer de dodenakker zoals ooit bedoeld.

Leon Martina, Nederland

Mijn schrijversnaam is Leon Martina. In het dagelijkse leven heet ik Marti de Neef – van der Plas. Ik woon in Nederland in Den Haag, maar ik ben regelmatig op de Antillen. Ik ben moeder van drie volwassen zoons en altijd lerares geweest, tot vorig jaar. Nu schrijf ik alleen nog. Ik sta met zes van mijn verhalen in evenzoveel verhalenbundels. Ook heb ik een roman geschreven. Als iemand daar meer van wil weten:

Ga naar www.hetmanuscript.org. Klik aan: winnaars en webpodium. Ik sta onder de M van Leon Martina met de achterflaptekst van mijn boek “ Opa E”. Hier vind je ook de links naar de bundels en een foto van mijzelf.

Ik ben 56 jaar jong en ik wil nog heel veel schrijven. Als er een schrijfwedstrijd voorbij komt, doe ik mee. Of, zoals in dit geval: een uitnodiging om een column te schrijven.

Ik hoop dat jullie mijn column: “Vakantiekerkhof“ waarderen.

Leon Martina

Ook leuk om te lezen: